
Veel Nederlanders doen de auto weg
NRC.NEXT
25 april 2013 donderdag
Section: weten
 Freek Schravesande
 De aanleiding
'Nederlander bezuinigt op de auto' was maandag overal in het nieuws. Volgens de NOS, Kassa en http://Nu.nl heeft één op de elf Nederlanders die streng moet bezuinigen, het afgelopen jaar zijn auto weggedaan. Sommige blogs hadden het over '9 procent van de Nederlanders' of 'bijna 1 op de 10'. Dat zou blijken uit een onderzoek van budgetvoorlichtingsbureau Nibud.
Nog dezelfde dag hing de woordvoerder van Bovag aan de lijn met next.checkt. De autobrancheorganisatie snapt er niets van. ,,Als het percentage klopt, moeten er heel wat auto's zijn weggedaan. Maar wij zien dat helemaal niet terug in de cijfers."
Waar is het op gebaseerd?
De '9 procent' komt uit een onderzoek van Nibud naar bezuinigingsstrategieën van Nederlanders. Het onderzoek beschrijft vier fases om kosten te besparen, oplopend in gevolgen voor levensstijl. In de eerste fase kopen mensen veel producten in de aanbieding, in de laatste fase gaan ze niet meer op vakantie of doen ze de auto weg. Afstand doen van goederen met maatschappelijke status, zoals een auto, zouden we zo lang mogelijk willen uitstellen.
Om de theorie te toetsen liet Nibud een aantal vragen meelopen met het jaarlijkse onderzoek Zo betaalt Nederland van kredietmanagementorganisatie GGN. De data werden verzameld door Motivaction in de eerste twee weken van maart dit jaar. Het bureau liet 1.801 leden van een online panel een vragenlijst invullen. De steekproef is gewogen naar leeftijd, opleiding, geslacht en regio. Hierdoor is het onderzoek volgens Nibud representatief voor de Nederlandse bevolking van 15 tot 70 jaar.
Uit de steekproef concludeert Nibud dat van alle Nederlandse huishoudens 70 procent het afgelopen jaar heeft bezuinigd. Zowel de 'bezuinigers' als de 'niet-bezuinigers' kregen een aantal vragen voorgelegd. Relevant is de vraag 'Vergelijk uw huidige gedrag met een jaar geleden. Geef per stelling aan of deze op u van toepassing is'. Bij 'Auto weggedaan' antwoordde van de bezuinigers (1273 mensen) 9 procent met 'ja' en van de totale steekproef (1801 mensen) 6 procent. Niet alle media hadden in hun berichtgeving dit verschil duidelijk gemeld.
De term 'auto weggedaan' heeft Nibud niet verder geduid. Onder 'wegdoen' kunnen mensen ook 'inruilen' verstaan, of 'geven aan een neef'. ,,Het gaat ons niet om onderzoek naar de auto", zegt een woordvoerder van Nibud. ,,Het gaat ons om wat mensen erover zeggen."
En, klopt het?
Onduidelijk is hoe de deelnemers aan het online panel zijn geselecteerd. We weten niet of de steekproef volledig aselect is genomen en of de data inderdaad representatief zijn voor een groot deel van de Nederlandse bevolking.
Stel dát de steekproef representatief is voor 'de Nederlandse huishoudens', zoals in het onderzoek genoemd, dan zou 6 procent van de 7,5 miljoen Nederlandse huishoudens tussen maart 2012 en maart 2013 een auto hebben 'weggedaan'. Dit zijn grofweg 450.000 auto's.
Een auto kun je op verschillende manieren wegdoen, zegt Wijtze Terpstra, onderzoeker bij Bovag. Meest voorkomend zijn verkoop aan een autobedrijf, waardoor de auto in de bedrijfsvoorraad terechtkomt, en verkoop aan een particulier. Moet een auto naar de sloop, dan komt die ook eerst in de bedrijfsvoorraad terecht. Omdat auto's op kenteken staan geregistreerd zijn statistieken hierover bekend.
In de bedrijfsvoorraden zijn de 450.000 auto's niet terechtgekomen. De voorraad telde in het afgelopen kwartaal 296.110 personenauto's, dat is juist 11,6 procent minder dan in dezelfde periode vorig jaar. En ook het aantal tweedehands auto's verkocht aan particulieren is in dezelfde periode gedaald in plaats van gestegen: van 200.581 tot 195.124.
Zijn ze dan misschien verdwenen naar de sloop of het buitenland? De export is juist afgenomen met 13,8 procent. En kijken we naar het totale personenautopark, dan is dat tussen maart 2012 en maart 2013 weliswaar gedaald, maar 'slechts' met 15.523 stuks (0,2 procent), van 8.164.709 tot 8.149.186 auto's. Het wagenpark voor privéauto's is het afgelopen jaar zelfs gegroeid met 1,5 procent (102.268 stuks).
De RDW, die de registratie van voertuigen regelt, heeft vorig jaar 549.164 personenauto's uitgeschreven: 224.134 voor demontage en 325.030 voor export. Maar het aantal afgegeven nieuwe kentekens was groter: 576.642.
Kan het zijn dat de mensen die zeggen een auto te hebben weggedaan, daarvoor een ander hebben teruggekocht? Ook dat is onwaarschijnlijk. De koop van tweedehandsauto is in het eerste kwartaal gedaald met 3,7 procent (10.074 stuks) ten opzichte van dezelfde periode in 2012. Van nieuwe auto's is de verkoop zelfs met 30,4 procent gedaald (50.593 stuks). En mensen kiezen ook niet massaal voor kleinere auto's. De verkoop van zuinige auto's (0-14 procent bijtelling) is gedaald en niet gestegen.
De enige indicatie dat autobezit daalt is te vinden in de verhouding 'auto's per huishouden'. Die was in 2011 1,10, in 2012 1,08 en gaat dit jaar richting 1,07. Dit is alleen niet te verklaren door mensen die een auto hebben weggedaan. Het kan ook zijn dat jongeren die op zichzelf zijn gaan wonen minder snel een auto kopen. Bovendien neemt het aantal eenpersoonshuishoudens toe. Die hebben in de meeste gevallen hooguit één auto.
Conclusie
Volgens het Nibud heeft 6 procent van de Nederlandse huishoudens het afgelopen jaar de auto weggedaan. Dat zijn 450.000 auto's. Er zijn echter geen bronnen die dit bevestigen. Integendeel, het wagenpark voor privéauto's is het afgelopen jaar zelfs licht gegroeid. We beoordelen de stelling daarom als onwaar.
 
Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting maandag in diverse media
